Граѓаните и стопанството низ Европската Унија се соочуваат со еден од најтешките енергетски удари во модерната историја. Цените на бензинот и дизелот на бензинските пумпи ширум Европа оваа недела го достигнаа највиското ниво откако официјално се следат овие податоци — надминувајќи ги сите претходни рекорди во изминатите повеќе од две децении.
Според најновите податоци, просечната цена на дизелот во ЕУ се искачи на рекордни нивоа, додека бензинот бележи драматичен скок од над 24% во споредба со истиот период минатата година, а кај дизелот тој пораст изнесува дури 38%.
Што го предизвика економскиот земјотрес?
Главните причини за овој ценовен шок лежат во геополитичката нестабилност во Блискиот Исток, тензиите во Орамушкиот Проток и сѐ поизразениот дефицит во рафинериските капацитети низ Европа. Намалената понуда на преработени нафтени деривати и високите маржи на рафинериите доведоа до ситуација во која суровата нафта порасна на берзите, но цените на пумпите за крајните потрошувачи ескалираа уште побрзо и поагресивно.
Рекордери со највисоки цени се Данска и Холандија, каде што литар бензин и дизел на одредени станици веќе ја надминува границата од 2,60 до 2,75 евра, додека во Германија дизелот достигна историски просек од 2,50 евра за литар.
Брисел под притисок: Се бараат итни даноци и заштитни мерки
Ескалацијата на цените предизвика бран протести во повеќе европски земји, а европските лидери се наоѓаат под огромен притисок пред претстојните изборни циклуси. Земји-членки како Германија и Шпанија веќе најавија или ги обновија мерките за намалување на акцизите и одредување плафони на цените, додека сѐ погласни се барањата во Брисел за воведување вонреден данок на екстрапрофитот на нафтените гиганти кои ја искористуваат кризата.
Економистите предупредуваат дека ваквиот ценовен удар врз дизелот — кој е основно гориво за транспорт и индустрија — неизбежно ќе повлече нов бран на инфлација и поскапување на основните прехранбени производи низ целиот континент.
Извори:
-
The Guardian: Record fuel prices across EU prompt calls for bloc-wide windfall tax on energy firms
-
IRU (World Road Transport Organisation): Diesel prices surpass previous 2026 records
-
Bloomberg / Energy Connects: Germany Agrees on Fuel-Tax Cut, Price Cap as Pump Prices Spike
-
Eurostat: Evolution of fuel prices and consumer metrics in the EU
