СКОПЈЕ / ЛИСАБОН — Американскиот државен секретар Марко Рубио, за време на својата официјална посета на Лисабон, испрати децидна порака до европските сојузници во НАТО: барањата и притисокот од Вашингтон за драстично зголемување на националните буџети за одбрана не претставуваат непријателски чин, туку неопходност за опстанокот и зајакнувањето на Северноатлантската алијанса.
Во ек на глобални превирања и продолжени конфликти на европско тло, САД повторно го ставија акцентот врз рамномерната распределба на финансискиот товар за заедничката безбедност.
Зашто Вашингтон бара повеќе од европските сојузници?
Говорејќи на задничката прес-конференција со португалскиот министер за надворешни работи Пауло Ранжел, Рубио детално го образложи ставот на американската администрација. Според него, критичарите погрешно ги толкуваат барањата на Вашингтон како антагонизам кон Европа.
„Луѓето понекогаш го гледаат овој повик за поголеми инвестиции во одбраната како непријателски чин. Тоа воопшто не е непријателска работа. Напротив, ние тврдиме дека НАТО е клучен сојуз. Но, за НАТО да биде важен, мора да биде силен. За Алијансата да биде силна, нејзините членки мора да бидат силни и да поседуваат реални капацитети“, истакна Марко Рубио.
Тој додаде дека секоја земја има различна големина и специфични капацитети, но дека сите 32 членки мора да го дадат својот максимум за да се обезбеди ефикасно одвраќање на потенцијалните агресори.
Европа мора да се разбуди: Културна и воена одбрана на Западот
Посетата на Лисабон уследи веднаш по силниот говор на Рубио во Атина, каде што ги повика европските нации да се „разбудат од својот сон“ и да ја одбранат западната цивилизација. Рубио потенцираше дека одбраната не е само прашање на тенкови и армиски буџети, туку и на зачувување на заедницата на вредности.
Оваа дипломатска офанзива доаѓа во момент кога САД инсистираат сите членки на НАТО да се приближат кон целта за издвојување значително поголем процент од својот Бруто домашен производ (БДП) за одбрана. Додека Вашингтон троши над 3% од својот БДП, голем дел од европските земји со години се потпираа исклучиво на американскиот финансиски и воен штит.
За земји како Македонија и преостанатите помали членки на Алијансата, овие пораки значат јасна обврска: исполнување на воените стандарди и континуирано модернизирање на сопствените вооружени сили, без оправдувања и одложувања.
Анализа за napred.mk: Што значи ова за регионот и Македонија?
Редакцијата на napred.mk оценува дека притисокот од Вашингтон ќе има директни реперкусии врз сите европски членки на НАТО, вклучително и врз Западен Балкан.
-
Задолжителни трошоци: Политичките елити во Скопје и регионот нема да можат да скратуваат од одбранбените буџети за да покриваат дупки во социјалните или непроизводните расходи.
-
Фокус на опремување: Набавката на модерна западна опрема и зајакнувањето на капацитетите стануваат топ-приоритет под директен мониторинг од Вашингтон.
-
Крај на геополитичката пасивност: Европа повеќе не може да биде само „набљудувач“ на безбедносните кризи, туку мора да сноси рамноправна одговорност.
Во време кога безбедносните предизвици растат, а конфликтите се сè по блиску до европските граници, пораката од САД е кристално јасна: Алијансата е силна толку колку што е силна нејзината најслаба карика.
Извори:
-
U.S. Department of State – Joint Press Availability with Secretary Marco Rubio and Portuguese Foreign Minister Paulo Rangel (October 8, 2026)
-
Associated Press (AP) / PBS NewsHour – Rubio says U.S. pressure on NATO allies to boost defense spending is ‘not hostile’ (October 8, 2026)
-
Anadolu Agency / Courthouse News – US underlines NATO members defense spending priorities
-
Ексклузивна анализа за napred.mk
