ВАШИНГТОН / БРИСЕЛ / СКОПЈЕ — Светската научна заедница упати драматично предупредување по објавувањето на најновите сателитски и океанографски истражувања за глечерот Твејтс (Thwaites) во Западен Антарктик, во јавноста познат како „Глечер на судниот ден“. Според најновата студија објавена во списанието Nature Communications од страна на тимови научници од Универзитетот во Калифорнија, Ирвајн и лабораторијата JPL на НАСА, овој гигантски глечер се топи многу поагресивно отколку што претходно се предвидуваше.
Новиот научен модел открива дека т.н. „приливна пумпа“ внесува топла океанска вода длабоко под ледената маса, што создава услови придонесот на глечерот кон глобалниот пораст на нивото на морињата да се удвои до 2100 година — дури и доколку не дојде до дополнително глобално затоплување.
Топлата океанска вода се провлекува под ледената обвивка
Главната причина за драстичното коригирање на научните прогнози лежи во подобреното разбирање на таканаречената „гранична линија“ (grounding line) — токата каде што глечерот престанува да лежи на карпестото дно и почнува да плута над океанот. Новите сателитски снимки покажаа дека оваа зона не е фиксна линија, туку широк динамичен појас низ кој океанските плими и осеки пумпаат релативно топла и солена вода со километри под самиот лед.
Дополнително, научниците алармираат за ризикот од одвојување на глечерот од подводниот гребен „Мужино“ (Mouginot Ridge). Моделите покажуваат 60% веројатност Твејтс целосно да се откачи од оваа природна подводна кочница до крајот на овој век, што би предизвикало неконтролирано и забрзано лизгање на ледот кон океанот.
„Нашиот нов модел со поцелосна физика успеа точно да ги преслика досегашните сателитски мерења и сега произведува проекции кои се двојно поголеми од претходните. Овие резултати предвидуваат многу поголем ризик и изложеност на крајбрежните региони на поплави во наредните децении.“ — изјави д-р Ерик Рињо, професор по наука за Земјиниот систем и коавтор на студијата.
Каскаден ефект врз глобалните крајбрежја
Глечерот Твејтс е со големина на сојузната држава Флорида или цела Велика Британија. Самиот за себе содржи доволно вода за да го покачи нивото на светските мориња за над 60 сантиметри. Сепак, најголемата опасност лежи во тоа што тој делува како природна тапа за целиот Западен Антарктички Леден Штит.
Доколку Твејтс се сруши, тоа би го покренало топењето на околните глечери, што на долг рок би можело да доведе до кастрофално покачување на морињата за повеќе од 3 метри, загрозувајќи ги сите милионски крајбрежни градови од Њујорк и Мајами, до Амстердам, Токио и Манила.
Анализа за napred.mk: Кои се последиците од климатскиот аларм?
Тимот на napred.mk оценува дека ова научно откритие ги подвлекува следниве клучни димензии:
-
Итност од намалување на емисиите: Иако дел од штетата е веќе направена, драстичното намалување на стакленичките гасови е единствениот начин да се забави дополнителното затоплување на океаните.
-
Нужност од прилагодување на крајбрежјата: Глобалните инфраструктурни планови и одбраната од поплави ќе мора итно да се ревидираат врз основа на новите, двојно повисоки научни проценки за нивото на морињата.
-
Глобално еколошко влијание: Внесот на милиони тони слатка вода во Јужниот Океан може дополнително да ги наруши морските струи и глобалната климатска рамнотежа.
Извори:
-
Nature Communications / University of California, Irvine – Seawater intrusion and tidal pumping dynamics at Thwaites Glacier (October 2026)
-
NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) – Antarctic Ice Sheet Satellite Measurements & Grounding Zone Studies (October 2026)
-
British Antarctic Survey (BAS) – International Thwaites Glacier Collaboration Reports (October 2026)
-
Глобален климатски мониторинг и анализа за napred.mk
