БРИСЕЛ / СКОПЈЕ — Дводневниот самит на шефовите на држави и влади на Европската Унија во Брисел заврши со дипломатски фиаско и без финална согласност за повеќегодишната финансиска рамка (MFF) за периодот 2028-2034 година. И покрај интензивниот притисок од претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, и ултимативните барања на францускиот претседател Емануел Макрон за итно постигнување компромис, лидерите на 27-те членки не успеаја да ги надминат длабоките разлики околу распределбата на стотици милијарди евра.
Главните точки на прекршување остануваат зголемувањето на издвојувањата за заедничката европска одбрана, финансирањето на Зелениот договор, но и заштитата на земјоделските субвенции кои ги бараат јужните и источноевропските земји.
Длабок расцеп меѓу „штедливите“ и земјите кои бараат поголеми инвестиции
Преговорите пропаднаа поради отпорот на групата т.н. „штедливи нации“ (Холандија, Шведска, Данска и Австрија), кои одбиваат било какво дополнително зголемување на националните придонеси во заедничката благајна во Брисел. Од друга страна, Франција и Германија инсистираат на формирање посебни одбранбени фондови за поддршка на европската воена индустрија и Украина, додека централноевропските држави одбиваат какво било кратење на кохезионите и земјоделските фондови.
„Направивме напредок во дефинирањето на приоритетите, но сеуште сме далеку од финансиски компромис кој ги задоволува сите 27 членки. Времето не е на наша страна, но за квалитетен договор е потребна волја од сите страни“, изјави претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, по завршувањето на средбата.
Неуспехот да се донесе одлука дополнително го зголемува притисокот врз Елисејската палата, со оглед на тоа што Макрон веќе предупреди дека влегувањето во изборната 2027 година во Франција практично го оневозможува Париз да прави дополнителни финансиски отстапки.
Како финансискиот ќор-сокак го засега Западен Балкан и Македонија?
Замрзнувањето на преговорите за седумгодишниот буџет носи директни последици и за земјите од Западен Балкан. Недефинираните буџетски рамки значат неодреденост за идното финансирање на Инструментот за претпристапна помош (ИПА 3 и ИПА 4) и Планот за раст на ЕУ, кои се клучни за финансирање на инфраструктурните и економските реформи во Македонија и регионот.
Нов вонреден самит за буџетот се очекува да биде свикан во почетокот на следната година, но дипломатите се скептични дека несогласувањата ќе се надминат без сериозни компромиси од сите страни.
Анализа за napred.mk: Што значи фиаското во Брисел за иднината на ЕУ?
Тимот на napred.mk оценува дека овој дипломатски неуспех носи три клучни пораки:
-
Ерозија на политичкото единство: Неможноста за договор покажува дека внатрешнополитичките калкулации и изборните процеси во главните земји-членки сè повеќе ја парализираат донесувачката моќ на Брисел.
-
Ризик од финансиска доцнење: Ако буџетот не се финализира наскоро, ЕУ ризикува доцнење на сите капитални инвестиции, одбранбени проекти и програми за поддршка за периодот по 2028 година.
-
Предизвик за европската автономија: Во услови на глобални геополитички кризи, неспособноста на ЕУ брзо да ги финансира сопствените безбедносни и економски приоритети го ослабува нејзиното меѓународно влијание.
Извори:
-
European Council Press Release – Conclusions of the European Council Summit in Brussels (October 2026)
-
Reuters / Politico Europe – EU leaders conclude summit without agreement on 2028-2034 budget framework (October 2026)
-
Anadolu Agency / Le Monde – Brussels budget talks stall over defense and agricultural funding (October 2026)
-
Ексклузивна геополитичка и економска анализа за napred.mk
