ВАШИНГТОН / СКОПЈЕ — Американското Министерство за одбрана (Пентагон) донесе историска и контроверзна одлука: претстојното воено погубување на поранешниот мајор и армиски психијатар Нидал Хасан, кој во 2009 година изврши масовно убиство во воената база Форт Худ, ќе се реализира со стрелање и ќе биде пренесувано во живо.
Ова претставува прво воено погубување со стрелање во САД уште од Втората светска војна (кога во 1945 година беше погубен војникот Еди Словик за дезертерство) и прва воена егзекуција воопшто од 1961 година наваму. Погубувањето е закажано за 3 декември 2026 година, откако одлуката беше официјално одобрена од американскиот претседател Доналд Трамп.
Детали за одлуката: Зашто Пентагон инсистира на јавен пренос?
Американскиот секретар за одбрана Пит Хегсет потврди дека Пентагон ќе обезбеди јавен пренос со цел јавноста и жртвите да видат дека правдата се спроведува со сите консеквенции за вакви тешки злодела.
„Ќе се погрижиме луѓето да можат да гледаат и тоа да биде јавно. Бидејќи луѓето мора да разберат дека постојат сериозни последици за ваквите акти“, истакна секретарот за одбрана Пит Хегсет.
Нидал Хасан во 2009 година влезе во медицинскиот центар во Форт Худ пред неговото планирано испраќање во Авганистан и отвори оган, при што уби 13 лица и рани повеќе од 30 луѓе. Во 2013 година, тој беше осуден на смрт од страна на воениот суд.
Правни дебати и остри реакции од меѓународните организации
Одлуката за враќање на стрелањето и нејзиното пренесување во живо предизвика остри дебати меѓу правните експерти, организациите за човекови права и историчарите за воено право. Додека заговорниците сметаат дека стрелањето е брз и суров потсетник за воената дисциплина, правните бранители предупредуваат дека преносот во живо го претвора правосудниот систем во медиумски спектакл.
И покрај најавите за можни жалби и федерални поднесоци од страна на одбраната на Хасан, воените власти веќе ги вршат подготовките за организација на егзекуцискиот вод и техничкиот пренос на 3 декември.
Анализа за napred.mk: Какво значење има оваа преседанска одлука?
Едиторијалот на napred.mk оценува дека оваа одлука на Вашингтон претставува пресврт во воено-правната политика на САД:
-
Враќање на строгите дисциплински стандарди: Новата американска администрација сака да испрати недвосмислена порака за нулта толеранција кон екстремизмот и предавството во воените редови.
-
Правен и етички преседан: Додека последната воена егзекуција во САД беше извршена со бесење во 1961 година, враќањето на стрелачкиот вод по 80 години од Втората светска војна отвора нови прашања за UCMJ (Унифицираниот кодекс на воено право).
-
Медиумски ефект: Јавниот пренос ќе постави нов глобален стандард и предизвик во однос на етиката на емитување на најстрогите затворски и воени казни.
Извори:
-
U.S. Department of Defense / Pentagon Official Briefing (October 8, 2026)
-
CBS News / Reuters / The Guardian – Pentagon to livestream Fort Hood shooter firing squad execution (October 2026)
-
Associated Press – U.S. Army procedural history on military executions
-
Ексклузивна анализа за napred.mk
