Балканот е на прагот на тектонски енергетски промени! Србија официјално ја започна првата фаза од развојот на сопствената нуклеарна програма, со амбициозен план и јасен рок — до средината на 2027 година детално да се утврди дали земјата ги исполнува сите технички, безбедносни и правни услови за изградба на првата нуклеарна електрана во нејзината модерна историја.
Овој историски чекор доаѓа во време кога целиот европски континент се соочува со драматични енергетски кризи, рекордно високи цени на електричната енергија и итна потреба од транзиција кон стабилни извори на енергија кои не произведуваат јаглероден диоксид.
Од укинување на мораториумот до француска технологија
Србија со децении имаше закони кои забрануваа изградба на нуклеарни централи, наследство уште од периодот по катастрофата во Чернобил. Сепак, соочена со растечката потрошувачка на електрична енергија и затворањето на термичките централи на јаглен, српската влада одлучи да ги отстрани овие бариери и да ја отвори вратата за нуклеарната технологија.
Во рамките на оваа подготвителна фаза, Србија веќе потпиша меморандуми за соработка со францускиот енергетски гигант EDF (Électricité de France), а се анализираат две клучни опции: изградба на класична нуклеарна централа со голема моќност или имплементација на најсовремените мали модуларни реактори (SMR), кои овозможуваат побрза монтажа и пониски почетни инвестиции.
Предизвици: Кадри, финансирање и безбедност
Периодот до 2027 година ќе биде посветен на анализа на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ / IAEA), избор на соодветна локација, заштита на животната средина, но и решавање на најголемиот проблем — недостатокот на стручен нуклеарен кадар.
Доколку анализата до 2027 година даде зелено светло, Србија би можела да ги постави темелите на реакторот во следните децении, со што драстично ќе се промени геополитичката и енергетската мапа на целиот Балкански Полуостров.
Извори:
-
РТС (Радио Телевизија Србије): Србија и нуклеарна енергија: Почетак прве фазе и анализа капацитета
-
Bloomberg Adria: Srbija ulazi u prvu fazu razvoja nuklearnog programa – cilj 2027. godina
-
B92 / Tanjug: Srbija razmatra izgradnju nuklearne elektrane u saradnji sa francuskim EDF-om
-
World Nuclear News (WNN): Serbia takes first steps towards introducing nuclear energy
