Пораката на Урсула фон дер Лајен во Скопје дека уставните измени се „клучниот чекор“ звучи едноставно, но зад неа се крие долготраен и сложен процес. Отворањето на Првиот кластер „Основи“ (Fundamentals) не е само една политичка одлука, туку сериозен тест за капацитетот на македонските институции, правосудството и јавната администрација.
Европската комисија го заврши скринингот за Македонија уште во декември 2023 година, а извештајот за Првиот кластер беа доставени до Советот на ЕУ. Сепак, документите јасно покажаа дека отворањето на поглавјата е само почеток на патот, а не негова завршница.
Според новата методологија за проширување од 2020 година, Кластерот 1 – „Основи“ се отвора прв во преговарачкиот процес, но се затвора последен.
Што сѐ опфаќа Кластерот 1 – „Основи“?
Кластерот „Основи“ ја сочинува самата рбетна моска на евроинтеграциите. Тој е составен од пет основни поглавја, но и неколку дополнителни темелни области:
-
Поглавје 23 & 24: Судство, фундаментални права, правда, слобода и безбедност.
-
Поглавје 5, 18 & 32: Јавни набавки, статистика и финансиска контрола на јавните пари.
-
Функционирање на демократските институции: Слобода на медиумите, изборен систем и улога на граѓанското општество.
-
Реформа на јавната администрација: Градење професионална, ефикасна и непристрасна државна служба.
Европската комисија го опишува овој кластер како фундамент за создавање „стабилна, демократска и модерна држава“.
Уставните измени се само влезната врата
Според заклучоците на Советот на ЕУ од 2022 година, уставните измени и вклучувањето на други заедници (вклучително и Бугарите) во Уставот се формалниот преостанат услов за одржување на втората Меѓувладина конференција.
Сепак, веднаш по исполнувањето на тој услов, пред Македонија застануваат конкретните отворачки мерила:
-
Патокази за владеење на правото и за јавната администрација.
-
Патоказ за функционирање на демократските институции.
-
Акциски план за заштита на правата на малцинствата и заедниците.
Ова подразбира конкретни резултати во борбата против високата корупција, усогласување на Кривичниот законик со стандардите на ЕУ, независност на Судскиот совет и транспарентно трошење на јавните пари.
Продолжете да го следите napred.mk за сите најнови геополитички анализи, реформи и вести за евроинтеграциите.
📚 Извори:
-
Европска комисија (European Commission): Скрининг извештај за Кластер 1 – „Основи“ за Северна Македонија.
-
Совет на Европската Унија: Заклучоци за проширувањето и Преговарачката рамка од 2022 година.
-
Секретаријат за европски прашања (СЕП): Документи од завршениот скрининг процес.
