Демографската слика во Македонија преоѓа од предупредувачки знак во директна закана за опстанокот на образовниот систем. Намалениот наталитет, комбиниран со масовното иселување на младите семејства, резултира со драматичен пад на бројот на ученици и сè поголем број напуштени училишни згради низ земјата.
Драматичен пад на запишаните првачиња
Според последните податоци, годинава за првпат во училишните клупи ќе седнат 14.952 првачиња. За да се разбере размерот на овој демографски пад, доволно е да се направи споредба со изминатата деценија. Во 2016 година, во прво одделение беа запишани 23.266 ученици, што претставува намалување за повеќе од 35% (или речиси 8.300 деца помалку) за само десет години.
Овој тренд не застанува само на првачињата, туку постепено го редуцира и вкупниот број паралелки во сите основни и средни училишта.
Падот на бројот на првачиња во 10 години:
- 2016 година: 23.266 деца
- 2026 година: 14.952 деца
Тоа се 8.314 деца помалку — пад од 35%
148 училишни објекти препуштени на времето
Директна последица од овој негативен тренд е затворањето на училиштата. Во моментов во земјава има дури 148 празни училишни објекти.
- Руралните средини се најпогодени: Најголемиот дел од затворените училишта се подрачни средини во селата, каде што цели населени места остануваат без млада популација.
- Спуштени катанци: Во десетици села каде што со децении ѕвоното го означуваше почетокот на часот, денес објектите се рунирани или целосно заклучени.
- Притисок врз централните училишта: Со затворањето на подрачните училишта, преостанатите ученици се принудени да патуваат со организиран превоз до централните училишта во општинските центри.
Кои се главните причини?
Експертите и демографите посочуваат два основни фактори кои паралелно ја празнат државата:
- Иселување на цели семејства: За разлика од минатото кога заминуваа поединечни печалбари, во последните години се забележува тренд на трајно иселување на цели млади семејства со мали деца.
- Пад на стапката на фертилитет: Намалениот наталитет е глобален тренд, но во комбинација со економските предизвици во земјава, доведува до сè помал број родени деца од година во година.
Извори на податоци:
- Државен завод за статистика (ДЗС) — Годишни извештаи за основно и средно образование и демографски движења.
- Министерство за образование и наука (МОН) — Регистар на активни и подрачни училишни објекти во Р. Македонија.
