Европската Унија се соочува со нов сериозен преседан во својата политика на санкции. По низа правни битки пред Судот на правдата на ЕУ во Луксембург, Брисел е принуден да започне процес на повлекување на санкциите за дел од најмоќните руски милијардери, меѓу кои се металуршкиот магнат Алишер Усманов и основачот на „Алфа Груп“, Михаил Фридман.
Оваа одлука предизвикува силни политички бранувања во Брисел и ги отвора прашањата за тоа колку се правно издржани европските мерки донесени по почетокот на војната во Украина.
Правниот пораз на Брисел пред Судот во Луксембург
Откако ЕУ воведе замрзнување на имотот и забрана за патување за стотици руски бизнисмени во 2022 година, обвинувајќи ги дека се „блиски до Кремљ“ и ја поддржуваат руската воена машинерија, голем дел од нив веднаш ангажираа врвни правни тимови.
-
Пресудите на Судот на ЕУ: Судот во Луксембург во неколку наврати пресуди дека Советот на ЕУ не обезбедил доволно цврсти и конкретни докази за да докаже дека овие бизнисмени имаат директна улога во поддршката или финансирањето на дејствијата против Украина.
-
Случајот Фридман и Авен: Mikhail Fridman и неговиот деловен партнер Petr Aven веќе извојуваа значајни победи за поништување на првичните рестриктивни мерки, наведувајќи дека причините наведени од ЕУ биле преопшти и правно неодржливи.
-
Битката на Усманов: Алишер Усманов, чиј имот и суперјахти беа блокирани низ Европа, исто така извојува делумни правни победи во кои се оспоруваше начинот на кој европските институции ја дефинираат поддршката за рускиот режим.
Дипломатски притисок и политички вето-закани
Освен правните пречки, укинувањето на санкциите е резултат и на внатрешнополитички пазарења во рамките на самата Европска Унија.
За продолжување на санкциите за секое поединечно лице потребна е едногласна одлука на сите 27 земји-членки на секои шест месеци. Земји како Унгарија во повеќе наврати се закануваа со вето за целиот пакет рестриктивни мерки доколку одредени деловни луѓе не бидат отстранети од листата.
За да го избегне ризикот од целосно срушување на рамката за санкции или нови понижувачки правни порази на судот, Советот на ЕУ е принуден редовно да ја ревидира црната листа и да отстранува лица за кои нема правно издржано досие.
Што значи ова за политиката на санкции?
Повлекувањето на мерките за луѓе како Усманов и Фридман испраќа сложена порака:
-
Правниот систем над политиката: Покажува дека судовите во ЕУ функционираат независно и бараат материјални докази, а не само политички декларации.
-
Бранови од нови тужби: Оваа одлука им отвора пат и на десетици други руски бизнисмени кои бараат деблокирање на нивните милијарди во европските банки и враќање на нивните имоти.
-
Реакција на Киев: Украина и нејзините најблиски сојузници во ЕУ (како балтичките земји и Полска) го изразија своето разочарување, предупредувајќи дека олабавувањето на притисокот го ослабува заемниот фронт против Москва.
Извори:
-
Reuters: EU court decisions on Russian businessmen sanctions
-
Politico Europe: Why European courts are striking down sanctions against Russian oligarchs
-
Euronews: Court of Justice of the European Union rulings on Russian sanctions list
-
Official Journal of the European Union: Council Decisions and Regulations on Restrictive Measures in respect of actions undermining Ukraine
