Левичарската партија „Левица“ (Die Linke) оствари историска победа на регионалните избори во Берлин, освојувајќи околу 25,3% од гласовите и заземајќи го првото место пред владејачката Демохристијанска унија (CDU). Главната кандидатка на партијата, 45-годишната Елиф Ералп, веднаш по објавувањето на резултатите вети дека ќе го исполни клучното изборно ветување: префрлање на околу 220.000 станови од големите приватни станбени корпорации во јавна и колективна сопственост.
Ералп, која би можела да стане првата градоначалничка на Берлин од редовите на Левицата и прва од турско потекло, истакна дека кризата со зголемувањето на кириите и недостатокот на пристапни станови е „најголемиот социјален проблем“ во германската престолнина.
„Од денеска, заедно го менуваме Берлин. Нашата цел е да ја истераме спекулацијата од станбениот пазар и да ги заштитиме граѓаните од енормните кирии“, изјави Ералп пред своите поддржувачи.
Оживување на референдумот за национализација од 2021 година
Планот на Левицата се потпира на познатиот референдум од 2021 година, кога 59,1% од жителите на Берлин гласаа за експропријација на имотите во сопственост на големите станбени гиганти (како што се Vonovia и Deutsche Wohnen) кои поседуваат над 3.000 станови.
Иако тогашниот референдум имаше само консултативен карактер, Ералп и нејзината партија најавуваат донесување на нов закон со кој овие станови трајно ќе се префрлат под контрола на градот, со цел одржување на ниски и контролирани кирии.
Покрај социјализацијата на приватните станови, изборната програма на Левицата предвидува:
-
Замрзнување на кириите на 380.000 станови што се веќе во општинска сопственост на период од една година, а потоа ограничување на годишниот раст на максимум 1%.
-
Закон за заштита на домувањето (Sicher-Wohnen-Gesetz), кој ќе ги обврзе приватните сопственици со над 50 станови да доделуваат дел од сопствениот фонд на семејства со ниски и средни приходи.
Преговори за коалиција и пречки на патот
И покрај изборната победа, патот на Елиф Ералп до градоначалничката функција бара формирање на стабилно парламентарно мнозинство. За составување власт, на Левицата ѝ се потребни коалициски партнери, при што потенцијални сојузници се Социјалдемократите (SPD) и Зелените (Die Grünen).
Сепак, спроведувањето на планот за становите ќе се соочи со сериозни предизвици:
-
Финансиски трошоци: Проценките за компензација на приватните компании варираат од неколку милијарди евра до над 20 милијарди евра, што е сериозен оптовар за градскиот буџет.
-
Правни пречки: Многу правни експерти и опозициски партии предупредуваат дека национализацијата ќе наиде на правни тужби и потенцијална блокада пред германскиот Сојузен уставен суд.
Разговорите за формирање на новата сенатска коалиција во Берлин се очекува да започнат во следните денови.
Извори и референци:
-
Reuters / Daily Sun: Berlin election: Far-left party wins, vows to nationalise housing
-
Financial Times / Caliber.az: Turkish-German candidate Elif Eralp eyes Berlin mayor’s office & 220,000 housing plan
-
Demócrata (International Edition): What does Die Linke propose for rents in Berlin and what could it apply if it governs?
-
Wikipedia / Regional Election Data: Elif Eralp & Die Linke Berlin campaign goals 2026
