Европската комисија испрати децидна порака дека во Европската Унија не постои никаков простор за тривијализација или славење на луѓе осудени за геноцид и воени злосторства. Оваа реакција доаѓа како одговор на зачестените инциденти во регионот, вклучувајќи ги муралите, графитите и јавните собири посветени на поранешниот командант на Армијата на Република Српска, Ратко Младиќ.
Почит кон жртвите и владеење на правото
Портпаролите на Европската комисија неколку пати подвлекоа дека основните вредности на ЕУ се засноваат на помирување, правда и почит кон жртвите.
- Осуда на ревизионизмот: Брисел бара од сите политички лидери во регионот да предводат со пример и јавно да ги осудат сите обиди за ревидирање на историјата.
- Отстранување на симболите: ЕК бара локалните власти да преземат конкретни чекори за отстранување на сите мурали и споменици кои ги величаат осудените воени злосторници.
- Услов за евроинтеграции: Напредокот на земјите од Западен Балкан кон ЕУ директно зависи од нивната подготвеност да се соочат со минатото и да го почитуваат меѓународното право.
“Регионалната соработка и добрососедските односи се нераздвојно поврзани со надминувањето на наследството од минатото. Негирањето на геноцидот и величањето на воените злосторници се во директна спротивност со европските вредности.” — Изјава од портпарол на ЕК.
Случајот во Белград:
Муралот како точка на раздор Тензиите околу ова прашање кулминираа со муралот на Ратко Младиќ нацртан во центарот на Белград, кој стана катализатор за жестоки судири меѓу десничарските групи и активистите за човекови права. И покрај официјалните одлуки на општинските власти за негово отстранување, десничарски организации со денови го чуваа ликот на Младиќ и го обновуваа секогаш кога граѓаните или активистите ќе го прекриеја со боја.
Протестите го достигнаа врвот кога полицијата приведе неколку активисти, меѓу кои и познатата активистка Аида Ќоровиќ, бидејќи го гаѓаа муралот со јајца. Овој потег на полицијата предизвика бран граѓански протести под паролата „Муралот мора да падне“, при што граѓанските организации ја обвинија власта за премолчена поддршка и заштита на симболите на воените злосторства.
Кој е Ратко Младиќ?
Меѓународниот резидуален механизам за кривични трибунали во Хаг во јуни 2021 година му ја потврди доживотната затворска казна на Ратко Младиќ. Тој беше правосилно осуден за:
- Геноцидот во Сребреница во 1995 година.
- Злосторства против човечноста ширум Босна и Херцеговина.
- Опсадата и тероризирањето на граѓаните на Сараево.
- Земањето на припадници на УНПРОФОР како заложници.
Извори:
- European Commission Press Corner: Official statements on the Western Balkans enlargement and rule of law standards.
- International Residual Mechanism for Criminal Tribunals (IRMCT): Final Judgment Case Ratko Mladić (MICT-13-56-A).
- Radio Free Europe / Radio Liberty (RFE/RL): EU Statement on War Criminals Glorification in the Balkans.
- Balkan Insight (BIRN): Coverage on Mladić Murals and Regional Reconciliation Efforts.
