Додека глобалните технолошки џинови ги полнат насловните страници со ветивања за дигитална револуција и вештачка интелигенција, зад кулисите се одвива агресивна трка за ресурси. Трката за простор, огромни количини електрична енергија и вода за ладење на дата-центри незапирливо се прелева од Силициумската Долина директно на Балканот.
Македонија веќе го почувствува овој бран, но наместо со строги еколошки филтри и јавни дебати, државата одговори со експресни законски измени.
Брзи закони, заобиколени граѓани
Во срцето на овој нов тренд е промената на правната рамка. Градењето дата-центри во Македонија доби статус на „градби од национално значење“ — категорија која обично е резервирана за витална државна инфраструктура, како автопати или енергетски објекти. Главните контроверзии околу овие забрзани постапки ги опфаќаат следниве точки:
- Скратени рокови: Забрзани процедури за издавање дозволи за брза реализација на приватни инвестиции.
- Без стручна ревизија: Укината задолжителна независна експертска анализа за градежните и техничките стандарди.
- Заобиколена јавност: Укинување на обврската за јавна анкета, со што граѓаните и локалните заедници ја губат правото на глас.
Глобалниот притисок и македонскиот ризик
Дата-центрите бараат непрекинато напојување со струја и милиони литри вода за да ги ладат своите сервери. Додека технолошките милијардери ги промовираат како чисто „дигитално злато“, земјите во развој се соочуваат со ризикот да го преземат најголемиот еколошки и инфраструктурен товар.
Со отстранувањето на јавните расправи и стручните филтри, се отвора прашањето: Дали дигиталниот развој оди рака под рака со јавниот интерес, или Македонија станува дигитална депонија со брзи дозволи за туѓи интереси?
Извор:
- Истражувачки сектор за инфраструктура, урбанизам и дигитални политики / Собрание на РСМ (Архива на измени во Законот за градење)
