ГРОЗЈЕТО Е НА НИВИТЕ, А СТРАВОТ Е КАЈ ЛОЗАРИТЕ: Ќе има ли кој да го откупи македонското грозје?
Цела година се работи за неколку недели. А токму кога треба да дојде заработката – започнува неизвесноста.
Во Тиквешијата лозјето не е само земјоделска култура.
Лозјето е живот.
За илјадници семејства од Кавадаречко, Неготинско, Демир Капија и околните места, грозјето значи приходи, плаќање сметки, школување на децата и преживување до следната сезона.
Но секоја година приказната започнува одново.
Од резидбата.
Од прскањето.
Од обработката.
Од горивото.
Од ѓубривото.
Од работната сила.
Од месеците поминати во лозјето.
И на крајот останува едно прашање:
КОЈА ЌЕ БИДЕ ЦЕНАТА НА ТРУДОТ НА ЛОЗАРОТ?
КОГА СЕ ПРАВИ СМЕТКАТА?
Лозарот не почнува да работи кога ќе почне бербата.
Тој работи цела година.
Секое прскање чини.
Секое поминување со трактор чини.
Горивото чини.
Препаратите чинат.
Ѓубривото чини.
Работниците чинат.
Механизацијата се одржува.
А временските услови никој не може да ги контролира.
Еден град, суша, невреме или болест може да ја промени целата година.
И затоа кога ќе дојде моментот за откуп, лозарот не бара милост.
Бара цена која ќе му овозможи да продолжи да произведува.
ОД ЛОЗЈЕТО ДО ШИШЕТО – КАДЕ ОДИ ВРЕДНОСТА?
Ова е прашањето за кое мора да се зборува многу повеќе.
Колку вреди килограм грозје кога ќе излезе од лозјето?
Колку чини неговото производство?
Колку заработува лозарот?
Колку вреди истото грозје кога ќе стане вино?
И колку плаќа потрошувачот за готовиот производ?
Меѓу лозарот и полицата во маркетот има цел синџир.
Но најголемиот ризик често останува кај оној кој прв ја произведува суровината.
Лозарот.
И токму тука треба да се отвори јавна дебата.
НЕ МОЖЕ СЕКОЈА ГОДИНА ЛОЗАРОТ ДА БИДЕ „ПОСЛЕДНИОТ ВО РЕДОТ“
Ако производителот нема економска сметка, следната година ќе има помалку производство.
Ако младите не гледаат иднина во лозарството, ќе се откажат од лозјата.
А кога еднаш ќе се напушти лозјето, не се губи само еден приход.
Се губи знаење.
Се губи традиција.
Се губи земјоделско производство.
И се зголемува зависноста од увоз.
Затоа прашањето за откупот на грозјето не е само прашање за лозарите.
Тоа е прашање за иднината на македонското производство на вино.
КОЈ ЌЕ ЈА ПЛАТИ ЦЕНАТА АКО ЛОЗАРОТ СЕ ОТКАЖЕ?
Ова е прашањето што треба да го поставиме навреме.
Не кога лозјата веќе ќе бидат напуштени.
Не кога ќе нема доволно домашно грозје.
Не кога младите ќе заминат.
Туку сега.
Затоа што зад секој хектар лозје стои човек.
Човек кој инвестира пари.
Човек кој ризикува.
Човек кој работи.
И човек кој на крајот не знае по која цена ќе го продаде производот во кој вложувал цела година.
А ШТО МУ ОСТАНУВА НА ЛОЗАРОТ?
Да направиме едноставна математика.
Приход од грозјето
минус
гориво
минус
препарати
минус
ѓубриво
минус
работна сила
минус
механизација
минус
одржување
минус
даноци и останати трошоци
=
ЗАРАБОТКА НА ЛОЗАРОТ
Ако на крајот бројката е премала за човекот да продолжи, тогаш системот има проблем.
Не лозарот.
ВРЕМЕ Е ЗА ОТКУПОТ ДА НЕ БИДЕ ГОДИШНА ИЗНЕНАДА
Потребна е поголема предвидливост.
Производителот мора навреме да знае што може да очекува.
Откупот не смее да биде тема за која се зборува дури кога грозјето е веќе набрано и стои пред винаријата.
Тогаш преговарачката позиција на лозарот е најслаба.
Тој нема каде да го носи грозјето.
Нема време да чека.
И мора да продава.
Затоа системот мора да овозможи фер однос меѓу производителот и откупувачот.
И СЕГА НАЈВАЖНОТО – ШТО МИСЛИТЕ ВИЕ?
Лозарите, винариите, земјоделците, граѓаните…
КОЛКУ ТРЕБА ДА БИДЕ ОТКУПНАТА ЦЕНА ЗА ЛОЗАРОТ ДА МОЖЕ ДА ПРЕЖИВЕЕ И ДА ПРОДОЛЖИ ДА ПРОИЗВЕДУВА?
Дали државата треба да интервенира кога откупната цена не ги покрива трошоците?
Дали треба да има однапред познати правила?
Дали винариите треба да имаат поголема обврска кон домашното производство?
И најважното:
ДАЛИ МАКЕДОНИЈА СИ ДОЗВОЛУВА ДА ГО ИЗГУБИ ЛОЗАРОТ?
Пишете во коментар.
Затоа што зад секоја чаша македонско вино стои човек кој цела година го чека тој момент.
Ако тој човек се откаже – нема да исчезне само едно лозје.
Ќе исчезне дел од Македонија.
Napred.mk Вашиот глас. Вашата приказна.
