Стареењето на населението и демографскиот притисок ги принудија речиси сите европски земји да ја подигнат старосната граница за заминување во пензија. Сепак, статистичките податоци на Евростат и Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) откриваат огромен јаз во тоа колку години Европјаните де факто поминуваат во пензија — бројка која варира и до десет години во зависност од географската локација, очекуваниот животен век и националните закони.
Колку години поминуваат Европјаните во пензија?
Времетраењето на пензискиот стаж зависи од две основни променливи: вистинската возраст на пензионирање (која често е пониска од законската) и очекуваниот животен век по заминувањето од пазарот на труд.
Според европските анализи, жените во просек уживаат значително подолг пензиски период од мажите, првенствено поради нивниот подолг животен век и пониската законска граница за пензионирање во дел од земјите.
| Земја / Регион | Просечен престој во пензија (Мажи) | Просечен престој во пензија (Жени) |
| Франција | ~21,5 години | ~25,5 години |
| Италија / Шпанија | ~21,0 година | ~25,0 години |
| Германија | ~19,0 години | ~22,5 години |
| Бугарија / Романија | ~14,0 до 15,5 години | ~18,0 до 19,5 години |
| Латвија / Естонија | ~13,5 години | ~19,0 години |
Франција наспроти Источна Европа: Двата екстрема
Разликите на континентот се длабоко изразени кога ќе се споредат Јужна/Западна Европа со источниот и балтичкиот регион:
-
Франција и Јужна Европа: Французите во просек поминуваат меѓу најдолгите периоди во пензија во светот (над 23 години во просек за двата пола). Ова се должи на традиционално пониската возраст за заминување од пазарот на труд и високата животна доби. Слична е состојбата во Шпанија и Италија, каде што високиот животен век го компензира постепеното зголемување на законските граници.
-
Централна и Источна Европа: Во земји како Бугарија, Романија и балтичките држави, граѓаните поминуваат значително помалку време во пензија. Главните причини се понискиот очекуван животен век (особено кај машката популација) и неодамнешните реформи со кои законската граница за пензионирање брзо се изедначи со онаа во позападните земји.
Трендот до 2030–2040: Врзување на пензијата со животниот век
За да се обезбеди одржливост на државните фондови, сè повеќе европски држави воведуваат автоматизиран механизам: врзување на старосната граница за пензионирање со просечниот животен век.
-
Данска, Холандија и Финска: Овие земји веќе имаат закони според кои границата за пензионирање автоматски се поместува нагоре како што се продолжува животот на населението. Се очекува во Данска законската граница до 2040 година да достигне 69 или дури 70 години.
-
Предвремено пензионирање под строги услови: Додека во минатото предвременото пензионирање беше честа пракса, новите европски регулативи наметнуваат високи финансиски пензиски пенали за оние кои сакаат да го напуштат пазарот на труд предвреме.
Извори:
-
Eurostat: Ageing Europe — statistics on pensions and retirement age
-
OECD iLibrary: Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators
-
Euronews Next: Mapped: How retirement age and time spent in retirement vary across Europe
-
European Parliamentary Research Service (EPRS): Pension schemes in EU Member States
