Војната во Украина добива нова геополитичка и економска димензија откако украинскиот претседател Володимир Зеленски отворено ги отфрли барањата на американскиот претседател Доналд Трамп за прекин на нападите врз руската нафтена инфраструктура. Напнатиот телефонски разговор меѓу двајцата лидери и последните изјави на социјалните мрежи откриваат сериозен јаз во нивните стратешки приоритети пред нивната клучна средба на Генералното собрание на ОН во Њујорк.
Притисокот од Вашингтон: „Дизел, дизел… дизел“
Според извори од Белата куќа и дипломатски кругови, американскиот претседател Доналд Трамп за време на телефонскиот разговор зачестено апелирал до Киев да престане со нападите со дрон врз руските рафинерии за нафта.
Причината за загриженоста на Вашингтон не е заштитата на рускиот буџет, туку глобалниот пазар на горива. Нападите со украински беспилотни летала исфрлија од употреба речиси 30% од руските капацитети за преработка на нафта — вклучително и неодамнешниот голем напад врз Московската рафинерија. Ова предизвика сериозен дефицит на дизел на светските берзи и брз скок на цените на дериватите во САД, што создава дополнителен политички притисок врз Белата куќа.
Трамп дури публично изјави дека Москва „за жал изгубила контрола врз својата дизел индустрија“ и повтори дека оваа војна мора веднаш да запре бидејќи го мачи целиот свет.
Одговорот на Зеленски: Деескалацијата мора да биде двонасочна
Украинскиот претседател одговори решително и јасно на критичките забелешки, постави концизен услов за каков било прекин на огнот врз енергетските објекти:
„Денес природата на војната е таква што и агресорот ќе трпи загуби. Повеќе нема да биде така што ќе страда само земјата што е нападната… Ако Русија престане да го гаѓа нашиот енергетски сектор, нашата критична инфраструктура и извозот на храна, тоа ќе предизвика соодветни чекори за деескалација и од наша страна.“
Зеленски подвлече дека рафинериите за нафта во Русија се директен извор на милијарди долари со кои се финансира руската воена машина. Според него, користењето на современа технологија и долгометражни дронови ѝ овозможило на Украина да воспостави рамнотежа и да нанесе штета онаму каде што Русија е најранлива.
Ултиматум пред дипломатскиот самит во Њујорк
Оваа вербална престрелка доаѓа во исклучително деликатен момент. Иако Трамп неодамна потпиша нов пакет сојузни санкции против рускиот енергетски сектор, неговиот фокус останува на смирување на пазарот на гориво пред претстојните избори. Од друга страна, Украина одбива еднострано да се откаже од единственото ефективно оружје за економска одвраќање што го има на располагање.
Сите очи сега се уперени кон најавената директна средба меѓу Трамп и Зеленски на маргините на Генералното собрание на ОН. Дали Вашингтон ќе успее да издејствува „енергетско примирје“ или Киев ќе продолжи со нападите додека Москва не ги запре сопствените ракети врз украинската електрична мрежа, ќе се знае многу наскоро.
Извори:
-
Financial Times / Livemint: ‘Diesel, diesel…diesel’: Why is Trump pressing Zelensky over Russian oil attacks?
-
The New Voice of Ukraine (NV): Trump presses Zelenskyy to stop hitting Russian refineries
-
The Independent: Ukraine-Russia war latest: Trump says ‘unfortunately’ Moscow has lost control of its diesel industry
-
LIGA.net: Zelenskyy’s new response to Trump on strikes against Russian oil refineries
